Giày patin có bánh xe đã trở thành một xu hướng giải trí và thể thao hấp dẫn, thu hút mọi lứa tuổi. Điểm khác biệt chính so với giày trượt băng truyền thống là hệ thống bánh xe tích hợp dưới đế, mang lại trải nghiệm di chuyển độc đáo và linh hoạt. Bài viết này sẽ đi sâu khám phá các loại giày patin phổ biến, phân tích chi tiết đặc điểm cùng lợi ích. Đồng thời, chúng tôi cung cấp hướng dẫn toàn diện giúp bạn chọn mua và sử dụng đôi giày phù hợp, đảm bảo an toàn và phát huy tối đa niềm vui trượt patin.

Giày Patin Có Bánh Xe Là Gì? Định Nghĩa và Lịch Sử Phát Triển

Đá Giày Lăn Trượt Băng Giày Có Bánh Xe
Đá Giày Lăn Trượt Băng Giày Có Bánh Xe

Giày patin có bánh xe là một loại giày đặc biệt được thiết kế với các bánh xe gắn liền dưới đế, cho phép người dùng di chuyển bằng cách trượt trên bề mặt phẳng. Khác với giày trượt băng trên sân băng, giày patin sử dụng bánh xe làm từ polyurethane hoặc vật liệu tương tự, phù hợp để sửượt trên nhiều loại địa hình cứng như vỉa hè, đường nhựa, hoặc sàn nhà chuyên dụng.

Lịch sử của giày patin bắt nguồn từ thế kỷ 18 ở châu Âu, khi những chiếc giày có bánh xe đầu tiên được sáng tạo ra nhằm mô phỏng trải nghiệm trượt băng trên cạn. Ban đầu, thiết kế còn thô sơ với bánh xe gỗ hoặc kim loại xếp hàng ngang. Đến giữa thế kỷ 19, người Mỹ đã phát triển giày patin quad với hai hàng bánh xe, mang lại sự ổn định cao hơn và trở nên cực kỳ phổ biến. Cuối thế kỷ 20, sự ra đời của giày patin inline với các bánh xe xếp thẳng hàng đã tạo nên một cuộc cách mạng, mang đến tốc độ và khả năng di chuyển linh hoạt, chính xác hơn. Ngày nay, giày patin có bánh xe tiếp tục được cải tiến về vật liệu, công nghệ, đáp ứng đa dạng nhu cầu từ giải trí đơn thuần đến thi đấu chuyên nghiệp.

Các Loại Giày Patin Có Bánh Xe Phổ Biến Hiện Nay

Thông Tin Cơ Bản Về Giày Trượt Patin
Thông Tin Cơ Bản Về Giày Trượt Patin

Thị trường giày patin hiện nay rất đa dạng, mỗi loại phù hợp với một phong cách và mục đích sử dụng khác nhau. Việc hiểu rõ từng loại sẽ giúp bạn dễ dàng chọn lựa.

Giày Patin Inline (Inline Skates)

Giày patin inline, thường được gọi đơn giản là “giày patin”, là loại phổ biến nhất hiện nay. Chúng có từ 3 đến 5 bánh xe xếp thẳng hàng dọc theo một khung (frame) duy nhất dưới đế giày. Thiết kế này mang lại tốc độ cao và khả năng điều khiển linh hoạt, giúp người trượt dễ dàng rẽ, lượn và thực hiện các động tác phức tạp.

Giày inline thường có phần cổ giày cao, cứng cáp, cung cấp sự hỗ trợ tốt cho mắt cá chân, giảm thiểu nguy cơ chấn thương. Bánh xe của giày inline có đường kính lớn hơn so với giày quad, giúp chúng lăn mượt mà hơn trên các bề mặt không bằng phẳng. Giày inline phù hợp cho nhiều đối tượng, từ người mới bắt đầu muốn thử sức với môn thể thao này, những người muốn rèn luyện thể lực, cho đến các vận động viên chuyên nghiệp tham gia trượt tốc độ, slalom hay freestyle.

Giày Patin Quad (Roller Skates)

Giày patin quad, hay còn gọi là giày trượt bánh đôi, là kiểu giày patin cổ điển với hai hàng bánh xe (mỗi hàng hai bánh) được sắp xếp song song dưới mỗi chiếc giày. Đặc điểm này mang lại sự ổn định vượt trội, dễ dàng giữ thăng bằng hơn so với giày inline. Với phần phanh đặt ở mũi giày, người trượt có thể dễ dàng dừng lại hoặc thực hiện các động tác xoay, nhảy.

Giày quad thường có phần thân giày mềm mại hơn, đôi khi giống giày bốt hoặc giày sneaker, tạo cảm giác thoải mái. Chúng là lựa chọn lý tưởng cho người mới bắt đầu, trẻ em, hoặc những ai yêu thích các điệu nhảy patin (roller dance), trượt nghệ thuật, hoặc chỉ đơn giản là tìm kiếm một phương tiện giải trí nhẹ nhàng, hoài cổ. Sự ổn định của giày quad cũng phù hợp cho việc trượt trên các sàn nhà chuyên dụng hoặc đường phố bằng phẳng.

Giày Patin Sneaker/Heelys (Giày Có Bánh Xe Gắn Tùy Chỉnh)

Đây là một biến thể độc đáo của giày patin có bánh xe, thường được gọi là Heelys, một thương hiệu tiên phong trong dòng sản phẩm này. Giày sneaker có bánh xe được thiết kế giống như một đôi giày thể thao thông thường, nhưng có một hoặc hai bánh xe nhỏ được giấu kín trong phần gót giày. Bánh xe này có thể tháo lắp dễ dàng, cho phép người dùng chuyển đổi giữa đi bộ và trượt chỉ trong tích tắc.

Ưu điểm của giày sneaker có bánh xe là sự tiện lợi và tính thời trang. Chúng cho phép người dùng trượt nhẹ nhàng trên các bề mặt nhẵn mà không cần mang theo một đôi giày patin cồng kềnh. Loại giày này đặc biệt phổ biến trong giới trẻ và trẻ em, mang lại niềm vui bất ngờ trong các hoạt động hàng ngày. Tuy nhiên, chúng đòi hỏi kỹ năng giữ thăng bằng tốt hơn và không phù hợp cho các hoạt động trượt patin tốc độ hay biểu diễn chuyên nghiệp.

Giày Patin Speed (Speed Skates)

Giày patin speed được thiết kế đặc biệt cho mục đích trượt tốc độ cao. Đặc điểm nổi bật của chúng là phần thân giày rất thấp, ôm sát mắt cá chân để tối ưu hóa sự linh hoạt và truyền lực. Khung giày thường dài và nhẹ, chứa từ 4 đến 5 bánh xe có đường kính lớn (thường là 100mm trở lên) được xếp thẳng hàng. Bánh xe lớn giúp giảm ma sát và duy trì tốc độ.

Loại giày này đòi hỏi kỹ thuật cao và sức mạnh cơ bắp tốt. Chúng không có phanh truyền thống mà người trượt phải sử dụng kỹ thuật dừng bằng chân. Giày speed patin phù hợp cho các vận động viên chuyên nghiệp, những người tham gia thi đấu tốc độ hoặc đam mê cảm giác lướt đi mạnh mẽ. Việc sử dụng giày speed cần được thực hiện trong môi trường an toàn và có trang bị bảo hộ đầy đủ.

Cấu Tạo Chung Của Giày Patin Có Bánh Xe

Mặc dù có nhiều loại, nhưng hầu hết giày patin có bánh xe đều chia sẻ các bộ phận cấu tạo cơ bản. Hiểu rõ từng phần giúp bạn đánh giá chất lượng và chọn lựa sản phẩm phù hợp.

Thân Giày (Boot)

Thân giày là phần bao bọc bàn chân, có vai trò bảo vệ và giữ vững chân người trượt. Thân giày có thể làm từ nhiều chất liệu khác nhau, từ nhựa cứng (hard shell) đến vải mềm (soft boot), hoặc kết hợp cả hai.

  • Thân cứng (Hard Boot): Cung cấp sự hỗ trợ và bảo vệ tối đa, thường thấy ở giày patin inline cho người mới bắt đầu hoặc trượt tốc độ. Chúng giúp cố định mắt cá chân, giảm nguy cơ chấn thương.
  • Thân mềm (Soft Boot): Mang lại sự thoải mái, thoáng khí và nhẹ nhàng hơn, phù hợp cho trượt giải trí hoặc những người đã có kinh nghiệm. Chúng thường có lớp lót bên trong dày dặn để tăng cường sự êm ái.

Chất lượng vật liệu và thiết kế của thân giày ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền, sự thoải mái và khả năng kiểm soát của người trượt. Một đôi giày với thân giày ôm chân nhưng không gây khó chịu là yếu tố then chốt.

Khung (Frame)

Khung là bộ phận gắn các bánh xe vào thân giày. Khung có thể được làm từ nhôm, composite (nhựa tổng hợp), hoặc sợi carbon.

  • Khung nhôm: Bền bỉ, nhẹ và cứng cáp, truyền lực tốt, phù hợp cho trượt tốc độ và biểu diễn.
  • Khung composite: Nhẹ hơn và có khả năng hấp thụ sốc tốt hơn, thường thấy ở giày giải trí.
  • Khung sợi carbon: Rất nhẹ và cực kỳ cứng, dùng cho giày patin chuyên nghiệp và đắt tiền.

Thiết kế khung cũng khác nhau: khung ngắn mang lại sự linh hoạt, dễ xoay trở, trong khi khung dài tăng cường sự ổn định và tốc độ. Đối với giày inline, cấu hình bánh xe trên khung (ví dụ: 3 bánh lớn hoặc 4 bánh nhỏ) cũng quyết định hiệu suất trượt.

Bánh Xe (Wheels)

Bánh xe là bộ phận trực tiếp tiếp xúc với mặt đất. Chúng thường được làm từ polyurethane, một loại nhựa tổng hợp có độ bền cao và khả năng bám đường tốt. Các đặc điểm quan trọng của bánh xe bao gồm:

  • Kích thước (Diameter): Đo bằng milimet (mm). Bánh xe lớn (ví dụ: 90-110mm) cho tốc độ cao và lăn mượt mà hơn trên các bề mặt không bằng phẳng. Bánh xe nhỏ hơn (ví dụ: 72-80mm) mang lại sự linh hoạt, dễ điều khiển và phù hợp cho trượt slalom hoặc biểu diễn.
  • Độ cứng (Durometer): Đo bằng thang đo A (ví dụ: 80A, 85A). Bánh xe cứng (số A cao) lăn nhanh hơn và bền hơn, nhưng ít bám đường hơn và hấp thụ sốc kém hơn. Bánh xe mềm (số A thấp) bám đường tốt hơn, êm hơn khi trượt trên bề mặt gồ ghề, nhưng lăn chậm hơn và mòn nhanh hơn.

Sự lựa chọn bánh xe phải phù hợp với mục đích sử dụng và điều kiện địa hình trượt.

Vòng Bi (Bearings)

Vòng bi là bộ phận nhỏ nằm bên trong bánh xe, giúp bánh xe quay trơn tru. Chất lượng vòng bi ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ và độ mượt khi trượt. Vòng bi thường được đánh giá bằng chỉ số ABEC (Annular Bearing Engineering Committee), với số càng cao (ABEC-5, ABEC-7, ABEC-9) thì độ chính xác và khả năng quay càng tốt.

Tuy nhiên, chỉ số ABEC không phải là yếu tố duy nhất quyết định chất lượng vòng bi. Vật liệu, thiết kế và khả năng chống bụi, chống nước cũng rất quan trọng. Vòng bi tốt giúp tiết kiệm sức lực và nâng cao trải nghiệm trượt.

Phanh (Brake)

Phanh là một bộ phận an toàn quan trọng, đặc biệt đối với người mới học trượt patin.

  • Giày inline: Phanh thường là một miếng cao su gắn ở gót giày của một bên chân, cho phép người trượt dừng lại bằng cách nhấc mũi giày lên.
  • Giày quad: Phanh là một cục cao su nhỏ gắn ở mũi giày, dùng để hãm tốc độ hoặc dừng lại.

Một số người trượt chuyên nghiệp hoặc có kinh nghiệm có thể chọn không sử dụng phanh để tối ưu hóa sự linh hoạt, thay vào đó họ sử dụng các kỹ thuật dừng bằng chân. Việc lựa chọn có phanh hay không tùy thuộc vào kỹ năng và sở thích cá nhân.

Lợi Ích Của Việc Trượt Giày Patin Có Bánh Xe

Trượt giày patin có bánh xe không chỉ là một hoạt động giải trí mà còn mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho sức khỏe thể chất và tinh thần. Các chuyên gia sức khỏe thường khuyến khích các hoạt động vận động ngoài trời như trượt patin.

Sức Khỏe Thể Chất

  • Cải thiện tim mạch: Trượt patin là một bài tập aerobic tuyệt vời, giúp tăng cường nhịp tim, cải thiện lưu thông máu và sức khỏe tim mạch tổng thể. Một giờ trượt patin có thể đốt cháy lượng calo tương đương với chạy bộ, nhưng ít gây áp lực lên khớp hơn.
  • Tăng cường cơ bắp: Hoạt động này tác động mạnh mẽ đến các nhóm cơ ở chân, mông, đùi và bắp chân. Ngoài ra, việc giữ thăng bằng còn giúp rèn luyện cơ bắp cốt lõi (core muscles) và cơ lưng.
  • Cải thiện sự phối hợp và thăng bằng: Trượt patin đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay, chân và khả năng giữ thăng bằng liên tục. Thực hành thường xuyên sẽ giúp nâng cao các kỹ năng này, có lợi cho các hoạt động thể thao khác và cuộc sống hàng ngày.
  • Giảm tác động lên khớp: So với chạy bộ, trượt patin là một hoạt động có tác động thấp hơn nhiều lên các khớp gối và mắt cá chân, phù hợp cho những người có vấn đề về khớp hoặc muốn tìm kiếm một hình thức tập luyện nhẹ nhàng hơn.

Sức Khỏe Tinh Thần

  • Giảm căng thẳng: Giống như các hoạt động thể chất khác, trượt patin giúp giải phóng endorphin, hormone mang lại cảm giác vui vẻ và giảm căng thẳng. Cảm giác lướt đi tự do trên đường phố có thể là một liệu pháp tinh thần hiệu quả.
  • Tăng cường sự tập trung: Để duy trì thăng bằng và điều khiển hướng đi, người trượt cần phải tập trung cao độ, giúp rèn luyện khả năng chú ý và phản xạ.
  • Giải trí và niềm vui: Trượt patin mang lại niềm vui sảng khoái, đặc biệt khi trượt cùng bạn bè hoặc khám phá những địa điểm mới. Đây là một cách tuyệt vời để kết nối với cộng đồng và tận hưởng không gian ngoài trời.

Hướng Dẫn Chọn Mua Giày Patin Có Bánh Xe Phù Hợp

Việc lựa chọn một đôi giày patin có bánh xe phù hợp là yếu tố quan trọng quyết định trải nghiệm trượt của bạn. Dưới đây là các bước và lưu ý khi chọn mua.

Xác Định Mục Đích Sử Dụng

Trước tiên, hãy tự hỏi bạn muốn trượt patin để làm gì:

  • Giải trí và thể dục: Nếu bạn muốn trượt dạo, rèn luyện sức khỏe nhẹ nhàng, giày inline hoặc quad thân mềm là lựa chọn tốt.
  • Tốc độ: Giày inline với bánh xe lớn và khung nhôm hoặc carbon là ưu tiên hàng đầu.
  • Biểu diễn/Freestyle/Slalom: Cần giày inline có thân cứng, bánh xe nhỏ hơn để tăng độ linh hoạt.
  • Trượt nghệ thuật/Roller Dance: Giày quad mang lại sự ổn định và dễ dàng thực hiện các điệu nhảy.
  • Sử dụng hàng ngày (Heelys): Giày sneaker có bánh xe phù hợp cho sự tiện lợi và phong cách cá nhân.

Chọn Loại Giày Phù Hợp

Sau khi xác định mục đích, bạn có thể dễ dàng chọn một trong các loại giày patin đã đề cập ở trên:

  • Người mới bắt đầu: Nên ưu tiên giày patin quad vì sự ổn định, hoặc giày inline có thân cứng để hỗ trợ mắt cá chân tốt.
  • Người có kinh nghiệm: Có thể linh hoạt hơn trong việc chọn giày inline thân mềm, giày speed, hoặc các loại giày chuyên biệt khác.

Kích Cỡ và Độ Ôm

Đây là yếu tố quan trọng nhất. Một đôi giày patin vừa vặn sẽ giúp bạn kiểm soát tốt, tránh chấn thương và thoải mái khi trượt.

  • Đo chân: Luôn đo chiều dài và chiều rộng bàn chân của bạn, sau đó so sánh với bảng kích thước của nhà sản xuất. Kích thước giày patin thường khác với giày thể thao thông thường.
  • Thử giày: Nếu có thể, hãy thử giày trực tiếp. Đi tất mà bạn thường dùng khi trượt patin. Giày phải ôm sát chân nhưng không quá chật, các ngón chân không bị ép vào mũi giày. Gót chân không được nhấc lên quá nhiều khi bạn hơi nghiêng người về phía trước.
  • Độ ôm của thân giày: Đảm bảo phần cổ giày hỗ trợ tốt mắt cá chân, không gây khó chịu hay cọ xát.

Chất Lượng Bánh Xe và Vòng Bi

  • Bánh xe: Chọn bánh xe có độ cứng và kích thước phù hợp với mục đích và địa hình trượt của bạn. Bánh xe mềm hơn (ví dụ: 78A-82A) tốt cho đường phố gồ ghề, trong khi bánh xe cứng hơn (84A-90A) phù hợp cho bề mặt nhẵn và tốc độ.
  • Vòng bi: Chọn vòng bi có chỉ số ABEC từ 5 trở lên để đảm bảo độ trượt mượt mà. Đừng quên kiểm tra khả năng chống bụi và chống nước của vòng bi, đặc biệt nếu bạn thường xuyên trượt ngoài trời.

Thử Nghiệm Trước Khi Mua

Nếu mua trực tiếp tại cửa hàng, hãy dành vài phút để:

  • Đứng và đi bộ một chút trong giày để cảm nhận độ ôm.
  • Thử nghiêng người sang hai bên để kiểm tra sự hỗ trợ của cổ giày.
  • Nếu có thể, hãy thử trượt vài bước nhỏ để đảm bảo giày thoải mái và dễ điều khiển.
    Luôn ưu tiên mua giày từ các thương hiệu uy tín để đảm bảo chất lượng và độ bền. Để có thêm thông tin chi tiết về các loại giày dép và phụ kiện thời trang chân, bạn có thể truy cập wearx.vn.

Các Lưu Ý Khi Sử Dụng và Bảo Quản Giày Patin Có Bánh Xe

An toàn và bảo dưỡng đúng cách sẽ kéo dài tuổi thọ của giày patin có bánh xe và mang lại trải nghiệm trượt tốt nhất.

Trang Bị Bảo Hộ Đầy Đủ

An toàn là ưu tiên hàng đầu khi trượt patin. Luôn luôn trang bị đầy đủ các vật dụng bảo hộ:

  • Mũ bảo hiểm: Bảo vệ đầu khỏi chấn thương nghiêm trọng.
  • Bảo vệ đầu gối và khuỷu tay: Giảm thiểu trầy xước và va đập khi ngã.
  • Bảo vệ cổ tay: Giúp tránh bong gân hoặc gãy xương cổ tay.
    Những trang bị này có thể không thời trang bằng giày, nhưng chúng là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo an toàn cho bạn.

Chọn Địa Điểm Trượt An Toàn

  • Bề mặt: Chọn những nơi có bề mặt phẳng, nhẵn và khô ráo để trượt. Tránh các khu vực có đá dăm, cát, nước đọng, hoặc đường quá dốc.
  • Không gian: Lựa chọn những công viên, sân trượt chuyên dụng, hoặc khu vực ít xe cộ qua lại để tránh tai nạn. Đặc biệt với người mới bắt đầu, hãy tìm những không gian rộng rãi để luyện tập.

Kỹ Thuật Cơ Bản và Luyện Tập

  • Học cách ngã: Nghe có vẻ lạ, nhưng biết cách ngã đúng (ngã về phía trước, dùng đệm gối và khuỷu tay) có thể giảm thiểu chấn thương.
  • Làm quen với thăng bằng: Bắt đầu bằng cách đứng giữ vào tường hoặc lan can. Tập nhấc từng chân, di chuyển chậm rãi.
  • Học cách phanh: Thực hành các kỹ thuật phanh cơ bản (phanh gót, phanh chữ T) cho đến khi bạn thuần thục.
    Luyện tập thường xuyên và kiên nhẫn là chìa khóa để thành thạo kỹ năng trượt patin.

Bảo Quản Giày Patin Có Bánh Xe

  • Vệ sinh định kỳ: Sau mỗi lần sử dụng, dùng khăn ẩm lau sạch bụi bẩn trên giày và bánh xe. Nếu giày bị ướt, hãy tháo lót trong ra phơi khô hoàn toàn để tránh ẩm mốc và mùi hôi.
  • Kiểm tra và thay thế phụ tùng: Thường xuyên kiểm tra tình trạng bánh xe (mòn không đều, nứt vỡ), vòng bi (có tiếng kêu lạ, quay không mượt) và ốc vít (lỏng lẻo). Thay thế kịp thời các phụ tùng bị hỏng để đảm bảo an toàn và hiệu suất trượt. Xoay đảo vị trí bánh xe định kỳ cũng giúp chúng mòn đều hơn và kéo dài tuổi thọ.
  • Cất giữ đúng cách: Bảo quản giày patin ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc nhiệt độ quá cao, điều này có thể làm hỏng vật liệu.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Giày Patin Có Bánh Xe (FAQ)

Giày patin có bánh xe có khó học không?

Trượt giày patin có bánh xe đòi hỏi một chút thời gian và sự kiên nhẫn để làm quen, đặc biệt là với kỹ năng giữ thăng bằng. Tuy nhiên, với sự hướng dẫn đúng cách, trang bị bảo hộ đầy đủ và luyện tập thường xuyên, hầu hết mọi người có thể học cách trượt cơ bản trong vài giờ hoặc vài ngày. Giày quad thường dễ học hơn cho người mới bắt đầu vì độ ổn định cao.

Có cần trang bị bảo hộ khi trượt patin không?

Tuyệt đối CÓ. Việc trang bị đầy đủ bảo hộ bao gồm mũ bảo hiểm, bảo vệ đầu gối, khuỷu tay và cổ tay là điều BẮT BUỘC, đặc biệt đối với người mới bắt đầu và trẻ em. Những vật dụng này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ chấn thương nghiêm trọng khi không may bị ngã.

Nên mua giày patin loại nào cho người mới bắt đầu?

Đối với người mới bắt đầu, giày patin quad (bánh đôi) thường được khuyến nghị vì chúng mang lại sự ổn định tốt hơn và dễ giữ thăng bằng. Nếu bạn muốn bắt đầu với giày inline, hãy chọn loại có thân cứng và phần cổ cao để hỗ trợ tốt cho mắt cá chân. Đừng quên chọn kích thước giày vừa vặn để đảm bảo an toàn.

Tuổi nào có thể bắt đầu trượt patin?

Trẻ em có thể bắt đầu trượt patin khi chúng có khả năng giữ thăng bằng tốt và hiểu được các hướng dẫn an toàn cơ bản, thường là từ 3-4 tuổi trở lên. Có nhiều loại giày patin được thiết kế riêng cho trẻ em với kích thước nhỏ, bánh xe ổn định và khả năng điều chỉnh kích thước để phù hợp khi trẻ lớn lên. Người lớn ở mọi lứa tuổi cũng có thể bắt đầu học trượt patin, không có giới hạn tuổi cụ thể.

Giày patin có bánh xe không chỉ là một phương tiện giải trí mà còn là một công cụ tuyệt vời để rèn luyện sức khỏe và phong cách cá nhân. Từ giày inline tốc độ đến giày quad cổ điển, mỗi loại đều mang đến những trải nghiệm độc đáo. Việc lựa chọn đúng loại giày, hiểu rõ cấu tạo và tuân thủ các nguyên tắc an toàn sẽ giúp bạn tận hưởng trọn vẹn niềm vui trượt patin. Hy vọng bài viết này đã cung cấp đầy đủ thông tin để bạn tự tin khám phá thế giới patin đầy sôi động.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *